Đánh thức bản giao hưởng đại ngàn và biển cả: ‘Đũa thần’ nào cho du lịch Đắk Lắk hậu sáp nhập?

Tuyệt đối không làm du lịch đại trà

“Sáp nhập mang lại cho Đắk Lắk một không gian phát triển hoàn toàn mới, khi lần đầu tiên chúng tôi sở hữu trọn vẹn lợi thế của cả rừng và biển.

Sự kết hợp giữa bản sắc văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên ở phía Tây và những bãi biển hoang sơ cùng các địa danh nổi tiếng như Núi Đá Bia, Tháp Nhạn, Vịnh Xuân Đài ở phía Đông tạo ra một tiềm năng vô cùng to lớn.

Dù vậy, chúng tôi nhìn nhận rõ mình đang đối mặt với ba điểm nghẽn. Lớn nhất là hạ tầng giao thông kết nối Đông Tây hiện còn trắc trở. Kế đến là sự thiếu vắng các khu vui chơi giải trí quy mô lớn và cuối cùng là áp lực cạnh tranh khi nằm kẹp giữa hai trung tâm du lịch mạnh là Khánh Hòa và Gia Lai.

Thay vì chạy đua, chúng tôi chọn cách biến chính những bất lợi này thành lợi thế bằng chiến lược đi vào chiều sâu, tuyệt đối không làm du lịch đại trà.

Tại khu vực phía Tây, văn hóa cồng chiêng và cà phê Robusta được xác định là giá trị cốt lõi. Du khách đến đây sẽ được sống trong không gian nghệ thuật chân thực ngay dưới mái nhà sàn bản địa. Ngược lại, dải duyên hải phía Đông sẽ dành riêng cho định hướng du lịch nghỉ dưỡng, chắt chiu và giữ gìn tối đa nét nguyên sơ.”

Ông Trần Hồng Tiến

(Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk)

Cởi trói chính sách để giữ chân ‘đại bàng’ du lịch xanh

“Đắk Lắk hội tụ tiềm năng vô cùng lớn với không gian đại ngàn, biển cả và quỹ đất rộng. Tuy nhiên, rào cản pháp lý và cơ chế đất đai đang trở thành điểm nghẽn lớn trói chân các nhà đầu tư du lịch bài bản.

Bất cập lớn nhất hiện nay là chính sách định giá thuê đất. Nếu đất khu công nghiệp luôn có mức giá ưu đãi và ổn định, thì đất thương mại dịch vụ du lịch lại chịu áp lực tăng giá phi mã.

Khi tôi chưa bắt tay làm dự án, giá đất mặt tiền tại khu vực chỉ 40 triệu đồng mỗi mét ngang. Dự án vừa thành hình, giá đất xung quanh vọt lên hàng tỷ đồng. Nếu trả tiền thuê đất hàng năm theo biến động thị trường, doanh nghiệp chắc chắn kiệt sức. Tôi trụ lại được là nhờ quyết định trả tiền thuê đất một lần cho 50 năm ngay từ đầu.

Thêm vào đó, những dự án lớn luôn bị giám sát khắt khe về thủ tục và tiêu chuẩn môi trường. Ngược lại, các điểm du lịch nhỏ lẻ, tự phát lại dễ dàng né tránh những nghĩa vụ này, vô tình phá vỡ quy hoạch du lịch chung. Hệ lụy là nhiều người sẵn sàng đổ hàng ngàn tỷ đồng vào bất động sản thuần túy nhưng lại chùn bước trước các dự án kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn hay du lịch nông nghiệp.

Dù đối mặt nhiều áp lực, tôi chưa từng nản lòng. Tôi tin tưởng Nhà nước đang dần có những điều chỉnh chính sách hợp lý, đặt môi trường và sự phát triển bền vững lên hàng đầu. Việc xuất hiện cơ chế hỗ trợ dự án cho các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ gần đây là một minh chứng tích cực. Với những người làm du lịch sinh thái bằng cái tâm, dù hành trình này có vất vả, những không gian trải nghiệm văn hóa mà chúng tôi xây dựng nên vẫn sẽ là giá trị bền vững để lại cho cộng đồng mai sau.”

Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh

(Chủ tịch Hội Nữ doanh nhân tỉnh Đắk Lắk; Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Du lịch Cộng đồng KoTam)

Lợi thế ‘rừng nối biển’ và bài toán nhận diện thương hiệu du lịch

“Việc sáp nhập mở ra cho Đắk Lắk một không gian du lịch mới mẻ, từ miền rừng cao nguyên xuống vùng duyên hải. Tuy nhiên, sự kết hợp “rừng nối biển” này sẽ dần trở thành công thức chung của nhiều tỉnh lân cận như Gia Lai hay Lâm Đồng. Khi mô hình trở nên tương đồng, điểm quyết định sức hút chính là chất lượng dịch vụ và tính độc đáo của sản phẩm.

Hiện tại, sản phẩm du lịch của Đắk Lắk vẫn chưa đủ độ phong phú. Để tạo bứt phá, địa phương cần tập trung mạnh mẽ vào hai lợi thế đã có nền móng vững chắc: “Thủ phủ cà phê” Buôn Ma Thuột và trung tâm cá ngừ đại dương. Cần chuyên nghiệp hóa, mở rộng quy mô Lễ hội Cà phê và Lễ hội Cá ngừ đại dương để hai sự kiện này thực sự trở thành điểm nhấn mang tầm quốc gia và quốc tế. Mục tiêu là để du khách, kể cả khách quốc tế, có thể lên lịch trình cố định hàng năm khi nhắc đến Đắk Lắk.

Bên cạnh đó, việc làm mới các tài nguyên sẵn có là vô cùng cần thiết. Chẳng hạn, Tháp Nhạn có thể được khai thác thành một không gian sân khấu văn hóa nghệ thuật thường xuyên. Đắk Lắk cũng hoàn toàn có thể trở thành trung tâm của nhạc Rock Việt Nam, tiếp nối di sản của Nghệ sĩ Nhân dân Y Moan, biến những đêm nhạc tại đây thành lý do thu hút du khách, đặc biệt là giới trẻ. Ngôi nhà của cố nghệ sĩ Y Moan nên được đầu tư thành một điểm đến du lịch âm nhạc đặc sắc.

Hơn nữa, du lịch hiện đại đề cao yếu tố nguyên bản và tự nhiên. Việc tái hiện không gian văn hóa cồng chiêng hay nghề tạc tượng nhà mồ nên được đặt ngay trong chính môi trường sống bản địa, thay vì thu gom khiên cưỡng vào các khu du lịch nhân tạo. Việc bảo tồn và khai thác cảnh quan dọc tuyến đường Đông Trường Sơn cũng là một hướng đi hứa hẹn, kết nối tuyến du lịch từ vùng biển lên cao nguyên hoang sơ.

Cuối cùng, để tạo dấu ấn sâu đậm trong lòng du khách, Đắk Lắk cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào các sản phẩm văn hóa tinh thần. Địa phương cần những tác phẩm nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc, mang tính biểu tượng cao – những ca khúc chỉ cần cất lên, người nghe lập tức nghĩ ngay đến vẻ đẹp đặc trưng của vùng đất “rừng nối biển” này.”

Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên

Chúng ta sai vì thương mại hóa thô kệch

“Nhiều người nói Đắk Lắk không có gì mới, vẫn quẩn quanh với cồng chiêng, voi, hay hồ Lắk… Nhưng tôi khẳng định, Đắk Lắk sở hữu một nền văn hóa cực kỳ độc đáo và vô giá mà không một dân tộc nào khác trên thế giới có được. Vấn đề là chúng ta đang chưa biết cách khơi gợi sự tò mò và tạo nên những sản phẩm du lịch khác biệt.

Sáp nhập mang lại cho Đắk Lắk một không gian rộng lớn trải dài từ đại ngàn xuống biển, biến nơi đây thành một Việt Nam thu nhỏ. Tiềm năng là không phải bàn cãi, nhưng nói thẳng ra, lâu nay chúng ta vẫn chỉ quẩn quanh với những sản phẩm cũ kỹ.

Để bứt phá, cái chúng ta cần cốt tử lúc này là tạo ra sự khác biệt tích cực. Đừng đi sao chép mô hình của nơi khác mà hãy nhìn sâu vào những thứ độc nhất vô nhị chỉ Tây Nguyên mới có. Điển hình như nghệ thuật tạc tượng nhà mồ. Dĩ nhiên yếu tố tâm linh thì tuyệt đối không đem ra kinh doanh, nhưng tại sao chúng ta không cách tân kỹ thuật điêu khắc dân gian ấy? Những bức tượng mộc mạc mang hồn cốt bản địa hoàn toàn có thể trở thành điểm nhấn trang trí tinh tế trong không gian nhà hàng, khách sạn, hoặc biến thành những món quà lưu niệm độc đáo để khách mang về.

Điểm nghẽn thứ hai là tư duy bảo tồn đang quá rập khuôn và máy móc. Nhiều người sợ làm sai lệch nguyên bản nên cứ giữ khư khư cái nhà sàn thấp sàn sạt, khách Tây cao lớn làm sao chui lọt? Chuyện nâng nền nhà sàn cho thông thoáng hay xây dựng một khu vệ sinh sạch sẽ, tươm tất là nhu cầu tối thiểu của con người hiện đại, hoàn toàn không làm mất đi giá trị truyền thống. Ngược lại, cái thực sự phá nát không gian văn hóa chính là tư duy bê tông hóa và việc lạm dụng đồ giả. Nhìn những bảo tàng, những nhà dài cắm đầy hoa nhựa hay trải thảm nilon, du khách chỉ thấy ngán ngẩm. Họ lặn lội hàng ngàn cây số đến đây là để tìm kiếm cái hoang sơ, nguyên bản, chứ không ai bỏ tiền để xem những phiên bản nhân tạo vụng về.

Làm du lịch là làm kinh tế, thương mại hóa không có gì sai. Nhưng cái sai là chúng ta thương mại một cách thô kệch. Đừng nài ép khách mua hàng. Hãy tạo ra một không gian văn hóa sống động, nơi khách được trải nghiệm, được say mê, rồi họ sẽ tự nguyện rút hầu bao. Muốn làm được cái sự tinh tế ấy, người quản lý và làm kinh doanh phải thực sự có phông nền văn hóa, tuyệt đối không thể áp dụng tư duy hành chính khô cứng hay chỉ chăm chăm nhìn vào con số doanh thu bề nổi.

Cuối cùng, không có chiến lược quảng bá nào mạnh mẽ bằng chính con người nơi đây. Mỗi người dân phải là một đại sứ du lịch. Chỉ khi người Tây Nguyên thực sự hiểu, tự hào và trân trọng những giá trị văn hóa ruột thịt của mình, họ mới có thể truyền được cảm xúc ấy cho du khách, biến mỗi người khách lạ thành một kênh truyền thông tự nguyện cho quê hương.”

Ông Nguyễn Văn Mỹ

(Giám đốc Du lịch Lửa Việt)

Nguồn: Đừng để du lịch Đắk Lắk mãi là tiềm năng!